Son Güncelleme: 29 Ağustos 2016 12:20 Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Baki Ekçi, spor yapmanın öneminin arttığı ve hemen herkesin sporu hayatının bir bölümüne koyduğu bu günlerde fıtık hastalıklarının altını çiziyor ve uyarıyor “fıtığa davetiye çıkartmayın”

Fıtık nedir sorusunun cevabı için kısaca; karın duvarında oluşmuş defekten karın içi organlarının dışarı çıkması durumudur diyebiliriz. Karın ön duvarında fıtıklar sıklıkla göbekte, kasıklarda görülür. Potansiyel tehlikeleri nedeniyle müdahale edilmesi gereken bir sağlık sorunudur.
Son yıllarda özellikle ağırlık kaldırma, vücut geliştirme sporunun erkeklerde artması nedeniyle fıtık vakalarının artığını belirten Doç. Dr. Baki Ekçi, karın içi basıncını arttıran hareketlerin fıtık hastalığına davet çıkarabileceğini belirtti. Fıtıktan korunmak her zaman mümkün olmasa da yine de korunmak için yapabileceğimiz önemli adımlar vardır. Özellikle sigara kullanımının riski arttırdığı, tekrarlayan öksürük olan kişilerin tedavileri için zaman kaybetmeden doktora gitmelerinin önemli olduğu, ıkınarak büyük ya da küçük tuvalete çıkan kişilerin bu durumu çözmeleri gerektiği, ağırlık kaldırmaktan sakınmak, kaldırmak gerekirse usulüne uygun şekilde ağırlık kaldırmayı öğrenmek fıtıktan korunmak için önemlidir.

Fıtık nasıl oluşur?

En sık görülen fıtık tipi kasık bölgesi fıtıklarıdır. Sıklıkla karın içi basıncının artması sonrası kasıktaki zayıf noktalardan ya da yırtıklardan karın içi organların çıkması ile karşımıza çıkar. İşte bu zayıf noktalar da sıklıkla kasık kanallarıdır.

Yaşam şekli, öksürük, kabızlık, ıkınarak büyük ya da küçük tuvalet yapmak, prostat hastalığına bağlı zorlu ve ıkınarak işemek, ağırlık kaldırma, yük taşıma, sigara içmek, karın içi basıncını arttıran sporlar, ailesel yatkınlıklar, bazı genetik hastalıklar nedeniyle bu alanlarda gelişen defektler hastalığın nedenleri arasında sayabiliriz. Erkeklerde kadınlara göre sık gözlenir. Benzer nedenler ile göbekte de fıtık gelişebilir. Ayrıca daha önce ameliyat yapılmış kesilerden sonra da bu bölgelerde de kesi fıtıkları ile karşılaşılabilir.

Fıtık nasıl anlaşılır?

Fıtık karın duvarında, kasıkta ya da kesi yerinde şişlik olarak anlaşılır. Her şişlik de fıtık değildir. Bunu görüp de korkmamak gerekir. Basit olarak ayakta ya da ıkındığımızda dışarı çıkan ve sonrasında sırt üstü uzandığımızda bu şişliğin üzerine basınca kaybolması, ıkınınca ortaya çıkması fıtığı destekleyebilir. Tanısında doktor muayenesi, yapılan ultrason incelemesi yardımcı olur.

Tedavi edilmeyen fıtık nelere sebep olur?

Tamir olmayan fıtıklar büyüyebilir. Karın dışına çıkan organ bu fıtık çıkış deliğinde boğulabilir. Fıtık etrafında kızarıklık görüntüsü ise dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Boğulmuş fıtık hastalarında karın ağrısı, bulantı, kusma, gaz ve büyük tuvalet çıkaramama, karında şişlik şikâyetleri meydana gelir. Bu gibi semptomların ortaya çıkması olumlu şeyler değildir. Hatta boğulan bu alanda bağırsak kısmı dışarı çıkmış ise bağırsağın beslenmesini sağlayan damarlarda sıkışırsa barsak beslenemez ve nekroza gidebilir. Bu durum hayati tehlike arz edebilir. Bu gibi istenmeyen durumlar nedeniyle fıtık tespit edildiğinde beklemeden tedavisi önerilir. Hastalarımızın bu durumlara dikkat etmesi, önerileri dikkate alması ve önem göstermesi önemlidir.

Tedavisi nasıldır?

Tedavisi cerrahidir. Fıtık gelişen alandaki defekt tamir edilir. Bu işlem esnasında yama denilen yapay ya da doğal ek parçalar kullanılabilir. Yama ile onarılan fıtıkların tekrar etme yani rekürrens oranları çok daha düşüktür. Bu yama fıtık alanına açık yöntem ile ya da kapalı yöntem(laparoskopik) konulabilir. Bu tercih ameliyatı yapacak doktorun tercihine, hastanın isteğine ya da hastanın sağlık durumunun elverişliliğine göre değişebilir. Her fıtık kesinlikle kapalı yöntem(laparoskopik) kullanılarak yapılacaktır gibi bir kural yoktur. Açık yöntem ile iyileşme dönemi biraz uzun olabilir, laparoskopik yöntemde bu süre kısa olabilir ama laparoskopik yöntem ile onarımda da hastalığın tekrarlama oranı biraz yüksek olabileceği yönünde de bilimsel yazılar da vardır. Açık fıtık tamirlerinde de yara yeri infeksiyonu gelişmesi, iz kalma oranı daha yüksektir.

Ne gibi istenmeyen durumlar gelişebilir?

Konulan yamaya karşı gelişebilecek bir reaksiyonuna ek olarak infeksiyon, devam eden kasık ağrısı olabilecek diğer durumlar arasındadır. Ayrıca, fıtık hastalığının tekrarlaması, kanama, seroma birikmesi, testise giden yapılarda yaralanma, iz kalması ve buna bağlı komplikasyonlar sayılabilir.

Hastalarımızın ameliyat sonrası dikkat etmesi çok önemlidir. Kilo almamaları, sigarayı bırakmaları, karın içi basıncını arttıran nedenlerin çözümlerini bulmaları ve uygulamaları, kabızlık ya da işemede zorlanma gibi benzer durumları varsa bu problemlerinin çözülmesi, ağır sporlardan en azından belirli bir süre ara vermeleri önemlidir.