Bazı insanlar vardır; çocukluğunuzdan çıkar, ömrünüzün sonuna kadar yüreğinizde yaşamaya devam eder.
İnsan büyüdükçe bazı şeyleri kaybettiğini sanıyor. Oysa zaman geçtikçe anlıyor ki kaybettiği şeyler, aslında çocukluğunun bir yerinde hâlâ kendisini bekliyor. Bir evin kapısında, eski bir avluda, sobanın üzerinde kaynayan çaydanlığın buharında, akşam karanlığında uzaktan duyulan bir kaval sesinde…
Bazen bir insanın bütün ömrü, çocukluğunda yaşadığı birkaç güzel akşamın hatırasına sığabiliyor.
Benim de içimde hiç eskimeyen, üzerinden kaç takvim yaprağı geçerse geçsin rengini kaybetmeyen bir dünya var. O dünyanın ne elektrik direkleri vardı ne büyük şehirlerin ışıkları ne de bugünün insanlarının peşinden koştuğu konforu…
Ama orada öyle bir aydınlık vardı ki bugün milyonlarca ışığın ortasında bile bazen o aydınlığı bulamıyorum.
O dünyanın adı, dayılarımın eviydi.
Sevgi dediğimiz şeyin ne olduğunu düşünürüm bazen. İnsan neden sever? Karşılığında ne bekler? Bir menfaati olduğu için mi, kendisine faydası dokunduğu için mi, yoksa bir insanın varlığı kendi varlığından ayrı düşünülemeyecek kadar derinlere işlediği için mi?
Bir annenin kendisini hunharca döven evladına dönüp, “Evladım, kurban olduğum, umarım elin ağrımamıştır.” diyecek kadar onun canını düşünmesi anlatılır. Bu anlatıda insanı sarsan şey yalnızca annenin fedakârlığı değildir. İnsanın, kendisini incitenden bile vazgeçemeyecek kadar derin bir sevgi taşıyabilmesidir.
İşte gerçek sevgi biraz da budur.
Sevdiğinin kusurlarını görmemek değil, kusurlarına rağmen onu sevmekten vazgeçmemektir. Düştüğünde yüz çevirmemek, başına bela olduğunda kapıyı kapatmamak, dünyanın bütün terazileriyle tartılsa bile karşılığını ölçemeyeceği bir gönül bağı kurabilmektir.
Menfaatin bittiği yerde sevgi bitmiyorsa, orada insanlık henüz ölmemiş demektir.
Ben bu sevgiyi annemden sonra en çok üç dayımın yüreğinde hissettim.
Bugün bedenim onlardan uzak. Aramızda yollar, şehirler, zamanlar var. Milyarlarca insanın yaşadığı şu koca dünyada bazen insan kendisini yapayalnız hissediyor. Fakat insanın bir de görünmeyen yoldaşları oluyor. Yanında değiller ama varlıklarını hissediyorsun. Seslerini duymuyorsun ama konuşmalarını hatırlıyorsun. Ellerini tutamıyorsun ama çocukluğunda başını okşayan o ellerin sıcaklığı hâlâ avuçlarının içinde duruyor.
Benim üç dayım, işte böyle insanlar.
Ne olduğuma, ne olacağıma, ne kazanacağıma bakmadan; daha minnacık bir çocukken kocaman yürekleriyle bizi sevdiler. Bizi büyüttüler. Bize sahip çıktılar. Bir çocuğun dünyasında güven duygusunun ne kadar büyük bir nimet olduğunu belki de hiç farkında olmadan öğrettiler.
Onların sevgisinin bir faturası, şefkatlerinin bir karşılığı, iyiliklerinin bir hesabı olmadı.
Bugün insan ilişkilerinin çoğu bir hesaba, bir beklentiye, bir karşılığa bağlanırken ben çocukluğumda hesabı kitabı olmayan insanların arasında büyüdüm.
Belki de bu yüzden bazı insanları unutamıyorum.
Çocukluğumda büyük sinemalara gidip filmler seyretmedim. Yokluk, kimi imkânları benden esirgedi. Başkalarının perdede gördüğü kahramanları ben sinema salonlarında tanıyamadım.
Ama hayat bana başka bir sinema salonu açtı.
Dağın yamacında, hayvanların barındığı bir ahırın bulunduğu o mütevazı evde…
O filmin senaristi Hasan dedemdi. Yönetmen koltuğunda İkbal ninem otururdu. Oyuncuları ise dayılarımdı.
Ne pahalı dekorlar vardı ne yapay ışıklar ne de ezberlenmiş replikler…
Her şey hayatın kendisiydi.
Hasan dedemin varlığı, İkbal ninemin şefkati, dayılarımın birbirleriyle kurdukları o sıcak ilişki, evin içindeki hareketlilik, sofradaki paylaşma, hastalananın hâlinin sorulması, birinin üzülmesine diğerinin kayıtsız kalamaması…
İnsanlığın bütün güzel sahneleri o evde oynanırdı.
Ben o filmi defalarca izledim. Her izleyişimde başka bir şey öğrendim. Bazen bir bakıştan merhameti, bazen bir davranıştan fedakârlığı, bazen de hiçbir şey söylemeden bir insanın yanında durmanın ne demek olduğunu…
Bugün nice insan tanıdım. Nice cemaat, tarikat mensubu, öğrenci, veli, eğitimci ve farklı çevrelerden insanla karşılaştım. İnsanlık üzerine konuşanları, ahlaktan söz edenleri, güzel sözlerle gönüllere girmeye çalışanları gördüm.
Ama insan olmanın ne demek olduğunu en derinden hissettiğim sahnelerin birçoğunu o mütevazı evde seyrettim.
Belki üniversite sıralarında okumamışlardı. Belki diplomaları, akademik unvanları yoktu. Ama hayatın kitabını hayatın içinden okumuşlardı. Takvim yapraklarının üzerinde yazan günleri değil, o günlerin insanlara neler öğrettiğini anlamışlardı.
Bazı insanlar kitaplardan öğrenir, bazıları hayatın kendisinden…
Benim dayılarım ikinci gruptandı.
Ahırın olduğu o dağ başını hatırlıyorum.
Elektrik yoktu.
Gece, dağların üzerine yavaş yavaş inerdi. Güneşin son ışıkları tepelerin arkasında kaybolurken hayvanların sesleri duyulmaya başlardı. Koyunlar, keçiler, inekler… Her biri kendi dilince günün yorgunluğunu anlatır gibiydi.
İnsan, hayvan, dağ, taş… Her şey akşamın sessizliğine hazırlanırdı.
Ama o evde sessizlik hiçbir zaman yalnızlık demek değildi.
Çünkü orada gönülden gönüle giden bir elektrik vardı.
Bugün kablolarla birbirine bağlanan, ekranlarla haberleşen, dünyanın öbür ucundaki insanı bir saniyede gören ama yanı başındaki insanın hüznünü fark edemeyen bir çağda yaşıyoruz. O günlerde ise elektrik yoktu ama insanların birbirinin yüreğine ulaşmak için hiçbir araca ihtiyacı yoktu.
Birinin yüzüne bakmak yeterdi.
Kimin canı sıkkın, kimin bir derdi var, kimin hastalığı başlamış, kimin gönlü kırılmış… Bir şekilde hissedilirdi.
Akşam sohbetleri başlardı sonra.
Dayılarımın o sıcak, argodan uzak, kendine has aile sohbetleri… Kelimelerin birbirine çarpmadığı, insanların birbirini susturmak için değil anlamak için konuştuğu o akşamlar…
Benim kulağıma ninni gibi gelirdi.
Bir de Veli dayımın kavalı vardı.
Kavalını eline aldığında sanki dağın kendisi konuşmaya başlardı. O küçücük ahırın duvarları arasında yükselen ezgiler, gecenin karanlığını delip uzak tepelere doğru yürürdü. Bazen bir ezginin insana ne anlattığını kelimelerle tarif edemezsiniz. O ezgi, insanın içinde bir yere dokunur ve orada yıllarca kalır.
Belki o zamanlar bunun farkında değildim.
Ben yalnızca dinliyordum.
Şimdi anlıyorum: O kavalın sesinde çocukluğumun huzuru, ailemin sıcaklığı ve bir daha aynı şekilde yaşayamayacağım günlerin hatırası varmış.
Akşam olduğunda koyun, keçi, inek ve insanlar önce Allah’a, sonra birbirlerine emanetti.
Ne güzel bir emanet anlayışıydı bu!
Bir insanın hastalığı diğerinin meselesiydi. Birinin yokluğu fark edilirdi. Birinin ihtiyacı karşılıksız bırakılmazdı. Kimsenin acısı yalnızca kendisine ait değildi.
İnsan, insanın yükünü hafifletmek için vardı.
Şimdi düşünüyorum da belki de o günlerin en büyük zenginliği buydu.
Zaman, insana sormadan geçiyor.
Çocukluğunuzun kahramanları yaşlanıyor. Bir zamanlar sizi kucağına alan eller yoruluyor. Dağların ardında yankılanan sesler uzaklaşıyor. O eski evlerin kapıları belki hâlâ yerinde duruyor ama içindeki insanlar artık eskisi gibi değil.
Bir gün dönüp bakıyorsunuz; o kalabalık sofraların etrafında oturan insanlar birer birer zamanın öteki tarafına geçmeye başlamış.
İnsan o zaman çocukluğunun aslında ne kadar kısa olduğunu anlıyor.
Ve hasret başlıyor.
Öyle bir hasret ki bazen insanın boğazına düğümleniyor. Bir telefon açıp yalnızca seslerini duymak istiyorsunuz. Bir akşamlığına o dağ evine dönmek, eski bir sofranın kenarına ilişmek, hiçbir şey olmamış gibi dayılarınızın sohbetini dinlemek istiyorsunuz.
Bir de insanın yüreğinde taşıdığı o çocuk var.
Yaşı kaç olursa olsun, bazı insanlar karşısında yeniden küçülüyor. Bir zamanlar başını okşayan bir elin yeniden saçlarına dokunmasını istiyor. Kendisini koruyacak bir ses arıyor. Dünyanın bütün yüklerini bir anlığına bırakıp çocukluğundaki güvenli limana sığınmak istiyor.
Benim içimde de hâlâ o çocuk yaşıyor.
Üç dayısının arasında oturan, Veli dayısının kavalını dinleyen, diğer dayılarının sohbetine kulak kesilen, akşamın nasıl geçtiğini anlamayan o küçük çocuk…
Belki de insanın gerçek zenginliği, büyüdüğünde bile içindeki o çocuğu kaybetmemesidir.
Şimdi o kahramanlarımdan biri, Veli dayım, kalp yetmezliğiyle mücadele ediyor.
İnsan bazen hayatın ne kadar acımasız bir sınav hazırladığını düşünüyor. Bir zamanlar kavalıyla gönüllere dokunan, sesiyle dağların sessizliğini bozan, varlığıyla bir evin neşesine katkıda bulunan insanın bugün kendi kalbinin yüküyle mücadele ettiğini görmek…
İnsanın içini acıtıyor.
Bir zamanlar o kavalı üfleyen göğsün şimdi her nefeste biraz daha yorulmasını düşünmek kolay değil.
Keşke insan, sevdiği insanların hastalıklarını kendi bedenine alabilse. Keşke bir zamanlar kendisine uzanan o ellerin yorgunluğunu kendi elleriyle hafifletebilse. Keşke çocukluğunda kendisine huzur veren insanlara, bugün ihtiyaç duydukları huzuru verebilse…
Ama hayat her zaman insanın istediği gibi ilerlemiyor.
Bazen kilometrelerce uzakta kalıyorsunuz. Bazen bir sarılma, bir el tutma, bir akşam sohbeti bile hasret oluyor.
Geriye hatıralar ve dualar kalıyor.
Rabbim, Şâfî isminin hürmetine Veli dayıma şifa versin. Kalbine kuvvet, bedenine afiyet, gönlüne huzur ihsan eylesin. Onu sevdiklerine bağışlasın. Diğer dayılarıma, yengelerime ve ailemizin bütün büyüklerine sağlık ve uzun ömürler nasip etsin.
Sizlerden de Veli dayım için bir dua istiyorum.
Ve son olarak…
İnsan bazen hayatı boyunca büyük şeylerin peşinden koşuyor. Daha iyi bir ev, daha iyi bir araba, daha yüksek bir makam, daha fazla para, daha geniş imkânlar…
Sonra bir gün anlıyor ki bütün bunların ötesinde, insanın dönüp sığınabileceği bir çocukluğu olmalıymış.
Bir kapısı çalındığında yüzü gülen bir evi, adını duyduğunda yüreği ısınan birkaç insanı, hiçbir şey söylemeden yanında oturabileceği bir ailesi olmalıymış.
Benim için o ev, dayılarımın eviydi.
Ben elektriği olmayan bir ahırda dünyanın en aydınlık insanlarını tanıdım.
Sinemalarda kahraman aramadım; hayatın kendisinde buldum.
Diplomaların anlatamadığı insanlığı, unvanların öğretemediği merhameti, hiçbir maddi zenginliğin satın alamayacağı sevgiyi orada gördüm.
Bugün dünyanın neresinde olursam olayım, o dağın yamacındaki evin ışığı hâlâ içimde yanıyor.
Belki o evin eski akşamları bir daha geri gelmeyecek. Belki o sofralar bir daha aynı insanlarla kurulmayacak. Belki Veli dayımın kavalından yükselen ezgileri yeniden aynı çocukluk duygusuyla dinleyemeyeceğim.
Ama insanın yüreğine bir kez yerleşen sevgi, zamanın elinden kolay kolay kurtulup gitmiyor.
Benim üç dayım, benim çocukluğumun üç güzel hatırası değil yalnızca…
Onlar, hayatın bütün gürültüsüne rağmen insan kalabilmenin mümkün olduğunu bana gösteren üç büyük öğretmenim.
İyi ki vardınız dayılarım. İyi ki çocukluğum sizin sevginize emanet edilmiş.
Ve Allah ömür verirse, ben dünyanın neresinde olursam olayım, içimdeki o küçük çocuk sizin evinizin yolunu unutmayacak.
Çünkü bazı evlerin adresi haritalarda bulunmaz.
Bazı evler insanın yüreğindedir.
( ne yazık ki hislerimi yaziya dökerken dayım hakka yürümüş. Rabbim rahmetiyle muamele eylesin inşallah.)
İbrahim Küçüker







Yorumlar