Bir Müslüman bazen kendine şu soruyu sormaktan kaçamaz:
Ehli dünyanın rakı masasındaki dürüstlüğü mü daha haysiyetlidir, yoksa dindarlık rolüne bürünmüş insanların iftar sonralarındaki sahtekârlığı mı?
Bu soru insanın içini rahatsız eder. Çünkü cevap yalnız başkalarını değil, insanın kendisini de yaralar.
Yıllar önce Kırgızistan’da üniversite okurken buna benzeyen sahnelere sık sık şahit olurdum. Kırgız töresinde sofrada dua etmek vazgeçilmez bir adettir. Sofra kurulurken de, sofra kalkarken de eller açılır. Bu yalnızca dindarların yaptığı bir şey değildir. Sarhoşu da yapar, dindarı da.
Bugün bile Kırgızistan’da bir kafeye, bir çayhaneye ya da bir restorana otursanız o manzarayı görebilirsiniz. Sofra biter. Gürültü biraz diner. Birisi ellerini açar. Başlar hafifçe eğilir. Dünya bir anlığına yavaşlar.
Bir gece yine böyle bir sofradaydık. İçlerinden biri sarhoştu. Ama sofra kalkarken ellerini açtı ve dua etmeye başladı.
Duası uzun değildi. Süslü değildi. Ezberlenmiş cümleler değildi. Kelimeler bazen tökezliyor, bazen yarım kalıyordu. Ama öyle içtendi ki…
O anda ben, imam hatip kökenli biri olarak, onun duasının altında ezildiğimi hissettim. Sanki o dua dudaklardan değil, doğrudan kalbin en dip kuyusundan çekilip çıkarılmıştı. Yalın, çıplak ve sahici…
İnsanın ruhuna dokunan bazı anlar vardır; insan o an kendisiyle yüzleşir. O gece benim için öyle bir andı.
İçimden şu cümle geçmişti:
“Belki Allah bizim değil, onun duasını kabul ediyordur.”
Elbette burada amaç sarhoşu övmek değildir; onun duasındaki samimiyet sadece kalbin Allah’a yönelişini gösterir. Aynı şekilde, iftar sofralarında sahte bir dindarlık sergileyen, menfaatçi veya gösteriş için ibadet eden kişi de eleştirilmelidir. İslam, ne içkiyi ne de sahtekârlığı, riya ve munafıklığı kabul etmez. Her iki manzara da Kur’an ve sünnet açısından doğru değildir. Ama bazen insan, birinin kırık ve samimi duasının, dışarıdan kusurlu görünse de Allah katında değerli olabileceğini hissedebilir. Önemli olan, sözlerin ve ritüellerin ötesinde, kalbin temizliği ve samimiyetidir.
Tam o anda tasavvuf ehlinin anlattığı eski bir kıssa aklıma geldi.
Bir derviş yıllarca ibadet eder, geceleri namaz kılar, gündüzleri oruç tutar. Bir gün yolda sarhoş bir adam görür. Adam yalpalayarak yürürken bir köşede durur, ellerini açar ve şöyle der:
“Allah’ım… ben iyi bir kul olamadım. Ama sen kötü bir Rab değilsin.”
Derviş o duayı duyunca sarsılır. Yıllardır ettiği ibadetlerin içinde o kadar yalın, o kadar kırık bir dua bulamadığını fark eder.
Tasavvuf ehli bu kıssayı anlatırken şöyle der:
“Allah’a giden yollar bazen secdeden, bazen de kırık bir kalpten geçer.”
O gece o sofrada ben de buna benzer bir şey hissettim.
Çünkü orada dinî bir gösteri yoktu.
Orada bir kimlik sergilenmiyordu.
Orada bir rol oynanmıyordu.
Orada sadece insan vardı.
Hatasıyla, kırıklığıyla, eksikliğiyle ama bütün çıplaklığıyla Allah’a yönelen insan…
Tasavvuf büyüklerinin yüzyıllardır söylediği söz o anda zihnimde yankılandı:
“Bir günah, insanı tevazua götürürse hayırlıdır; bir ibadet, insanı kibire götürürse felakettir.”
Bugün ise bazen başka manzaralar görüyoruz. İftar sofraları kuruluyor, fotoğraflar çekiliyor, dindarlık neredeyse bir vitrin gibi sergileniyor. Sözler yerli yerinde, görüntüler yerli yerinde, dualar yerli yerinde…
Ama insan bazen kalplerin o kadar da yerli yerinde olmadığını hissediyor.
Ve o zaman zihniniz istemeden yıllar önceki o sahneye dönüyor:
Sarhoş bir adamın titreyen ellerine…
Yalın birkaç kelimeye…
Ve insanın içini susturan o samimiyete.
Belki hakikat sandığımız kadar karmaşık değildir.
Belki Allah’ın terazisinde kelimelerin süsü değil, kalbin ağırlığı tartılır.
Ve insan o zaman ürpererek kendine şu soruyu sorar:
Allah’a kim daha yakındır?
Günahını bilen mi…
yoksa kutsallık maskesi takan mı?

İbrahim Küçuker